خانه » آموزش و پژوهش » نگاهی به چشم انداز روشن مهمترین واقعه قرن بیستم
نگاهی به چشم انداز روشن مهمترین واقعه قرن بیستم

نگاهی به چشم انداز روشن مهمترین واقعه قرن بیستم

انقلاب اسلامی ایران مهم­ترین واقعه قرن بیستم است که علاوه بر ایجاد تغییرات گسترده فرهنگی­­، سیاسی­، اقتصادی و اجتماعی در ایران، منطقه پیرامون خود و جهان را نیز دچار تحولاتی اساسی نمود­­. رشد انقلاب‌ها و جریان‌های اسلامی در برخی کشور­ها که به تأسی از انقلاب اسلامی ایران شکل­گرفت و یا رشد یافت، فقط نمودی از تأثیرات بین­المللی انقلاب اسلامی به شمار می­آید­. [۱]

حرکت انقلابی ملت ایران با هدف تغییر الگوهای فکری و فرهنگ غربی­ حاکم بر ایران صورت گرفت تا نظامی مطابق با خاستگاه فرهنگی و تمدنی اسلامی ایرانی پی ریزی شود. از آنجا که هویت دینی، تاریخی و فرهنگی جامعه ایران با حضور اندیشه­ها و معارف دینی در کلیه عرصه­های حیات اجتماعی در طی قرن­ها معنا یافته بود­، ترویج اندیشه­هایی که دین را نادیده می­گرفت، به بحران­های فکری عمیقی انجامید که پس­لرزه­های آن به کلیه­ی حوزه­های سیاسی­، فرهنگی و اقتصادی نیز رسید. در تقابل با این رویکرد غیر دینی، حرکت دینی – اجتماعی سعی کرد تا پاسخی مناسب برای بحران جدید پیدا کند. لذا مهم­ترین هدف انقلاب اسلامی احیای دین و ارائه­ الگوی بدیع مبتنی بر هویت دینی و ملی برای ایران بود. [۲]  انقلاب اسلامی ایران، در نوع خود، و نیز در مقایسه با دیگر انقلاب­های جهان، از لحاظ تکوین، حرکت، روند و نتیجه آن دارای ویژگی­های کم نظیری می باشد. وجه مشترک پیدایش همه­ انقلاب‌ها، کم و بیش یکسان است. تمامی انقلاب ها ریشه اجتماعی دارند، هنگامی که ظلم، فساد و بی‏کفایتی نظام حاکم تحمل ناپذیر شد، توده‏ها به حرکت در آمده، طغیان می‏کنند، تا رژیم حاکم را بر اندازند و به­جای آن نظام جدیدی که امیال و خواست­های آنها را تامین کند، بر پا سازند.[۳] بر همین اساس ملت ایران با بن مایه دینی خود و پیروی از رهبری حضرت امام خمینی(ره) توانست به حاکمیت ۲۵۰۰ ساله نظام پادشاهی پایان داده و برای اولین بار در جهان، نظامی مبتنی بر آموزه‌های دینی پایه‌گذاری نماید، تا الگویی برای سایر ملت‌های مسلمان باشد.

مبانی نظام سیاسی در انقلاب اسلامی

دین و سیاست از دیرباز با یک دیگر تبادل و تعامل داشته‌اند. دین با تولیداتی مانند «وجدان جمعی» ، «انسجام اجتماعی»، «الگو سازی»، «کنترل درونی»، «مشروعیت»[۴] همواره نیازهايی را در نهاد‌های غیر دینی نهادهای سیاسی برطرف می‌کرده و در مقابل، نیازخود به اقتدار، حمایت، فعالیت‌های تبشیری و تحقق آرمان‌ها را به وسیله  نهادهای سیاسی برآورده ‌ساخته است.[۵]

یکی از مهمترین مبانی نظام سیاسی که در حاکمیت بعد از انقلاب اسلامی ایران تبلور یافت، احیای کارکرد دین در سیاست و حاکمیت بود . به عبارت دیگر، احياگري اسلامي، به سياسي شدن دين و جامعه ختم مي­شود. در اين ارتباط اسلام سياسي با مدرنيته هيچ گونه تعارضي ندارد، محور اصلي احياگرايي اسلامي، مقابله با نسبي گرايي، غرب محوري، فردگرايي و مصرف گرايي مي­باشد كه اين مؤلفه­ ها، نماد مدرنيسم هستند، در حالي كه احياگرايی اسلامي و هم­چنين اسلام سياسي، جلوه­هايي از شهر نشيني، صنعتي شدن، توسعه، علم و … را كه با قالب­هاي مدرنيته هم­خواني دارد، مورد تأييد قرار مي­دهد. به عبارت ديگر، اين احياگرايي اسلامي که در مقابله با مدرنيسم و غربي گرايي قرار دارد، انديشه غربي شدن جهان اسلام را مورد نقد قرار مي­دهد. احياگرايي اسلامي به سطوح مختلفي از نيازهاي انسان جديد پاسخ مي­دهد. از يك سو، نيازهاي عاطفي و اجتماعي كساني كه از بنيان­هاي خود  جدا مانده اند را بازسازي مي كند و از طرف ديگر آنان را در نهادهاي سازمان يافته بسيج مي­نماید. پس در مرحله­  اول، اصلي­ترين نياز مسلمانان را بايد بازسازي قالب­هاي هويتي دانست كه آن­ها را با بنيادهاي هويتي و اعتقادي خود پيوند مي­دهد. در اين روند، احياگران نه تنها از الگوهاي ابتكاري بهره مي­گيرند، بلكه بايد آن­ها را كنش گراني دانست كه درصدد مقابله با برخی از ظواهر غرب گرایی مي­باشند، يعني از ديدگاه ایشان برخی از جلوه­هاي مدرنيسم مثل غرب­گرايي و مصرف­گرايي به عنوان موضوعات غير مطلوب و انتزاعي تلقي شده­اند كه بايد با آن مقابله شود. بر اين اساس بر ضرورت فعال سازي كنش گر تأكيد دارند. در مرحله بعد نيز صف­ بندي­هاي هويتي جديدي شكل مي­گيرد كه نمي­تواند ماهيتی بي­طرف و مبهم داشته باشد. پس، احياگران اسلامي درصدد خلق تاريخي هستند تا در آن نقش انسان­ها از معنا و جايگاه لازم برخوردار باشد.

بررسی و تبیین چشم انداز های پیش روی انقلاب اسلامی( کارکرد سیاسی دین) :

در دوران کنونی، سکولاریزم به عنوان شرط توسعه و پیشرفت جوامع غیرمذهبی شناخته شده، اما اسلام در میان خود و سکولاریزم،  غیريت سازی نموده، همان‌گونه که تعلیمات کاتولیک‌های مسیحی مبنی بر رهبانیت را نیز مردود اعلام کرده است. لذا بایستی گفت که نگرش اسلام به امور دنیوی، نگرشی ویژه و منحصر به فرد می‌باشد، به عبارت دیگر مسلمانان به همان اندازه که در امور دینی و ایمانی خویش متصل و وابسته به اسلام هستند، در امور دنیوی خویش هم لزوماً به اسلام وابستگی و پیوند دارند، در نگرش اسلامی، اهمیت دنیا برای آماده کردن انسان در جهت ورود به جهان آخرت بوده و جاودانگی در حیات اخروی است. بنابراین همه  امور دنیوی مربوط به انسان، برای آماده ساختن وی جهت ورود منزلگاه آخرت کاربرد دارند و در همین راستا سیاست نیز از امور دنیوی مرتبط با انسان می‌باشد.

با انقلاب اسلامی و با روی کارآمدن نظام اسلامی در ایران، سیاست بر خلاف تعریف غربی خود مطرح گردید، یعنی سیاست در نگرش اسلامی – ایرانی، علاوه بر این‌که شامل دو بعد دنیوی و انسانی است ، بعد دیگری نیز دارد که از طرفی بر خود آن نیز احاطه دارد. و بدین سبب، سیاست دین مهمتر از سیاست به معنای جدید آن می‌باشد و این سیاست دین چیزی نیست جز ارتباط سیاست و خداوند و آخرت که در بعد توحیدی سیاست قرار می‌گیرد. این تعریف جدید از سیاست و بیان کاربرد دینی آن در اندیشه حضرت امام خمینی(ره) برای انقلاب اسلامی تجلی یافته و بعد از انقلاب نیز در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و سیستم حکومتی ما متبلور گردید.

احياي كاركردهاي سياسي دين

بنابراین مهم­ترین جنبه­  انقلاب اسلامی ایران شاید این باشد که این انقلاب نشانگر بازگشت قدرت سیاسی اسلام و احیای دین در جامعه جهانی است. اهداف اسلام همگی جهان شمول بوده، هدف نهائی اسلام این است که کلیه افراد بشر را به زندگی تحت لوای اسلام و تسلیم از روی میل به مشیت الهی ترغیب نماید. واقعیت این است که قدرت سیاسی اسلام تجدید شد تا نقش خود را در صحنه­ سیاسی جهان ایفا کند.

*وقوع انقلاب اسلامی

 قدرت­های غربی گمان می­کردند که اسلام را به عنوان یک عامل سیاسی از صحنه تاریخ خارج کرده­اند، تا این­که انقلاب اسلامی ایران با ظهور خود، روحی تازه در کالبد بی­جان اسلام دمید و قدرت واقعی اسلام ناب محمدی(ص) را به جهانیان نشان داد؛ همچنین الگوی بی نظیر برای سایر کشور ها اسلامی که بعد از گذشت بیش از سه دهه از پیروزی شکوهمند آن، شاهد الگو گیری کشورهای عربی از این انقلاب کبیر در قالب بیداری اسلامی هستیم.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.